Lịch sử 6 Bài 18: Các cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc trước thế kỉ X

Photo of author

By THPT An Giang

[ad_1]

Nội dung đang xem: Lịch sử 6 Bài 18: Các cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc trước thế kỉ X

Giải bài tập SGK Lịch sử 6 trang 88, 89, 90, 91, 92, 93, 94, 95 sách Chân trời sáng tạo giúp các em học sinh lớp 6 xem gợi ý giải các câu hỏi Bài 18: Các cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc trước thế kỉ X của Chương 5: Việt Nam từ khoảng thế kỉ VII trước Công nguyên đến đầu thế kỉ X, để chuẩn bị thật tốt bài trước khi tới lớp.

Thông qua đó, các em sẽ biết cách trả lời toàn bộ các câu hỏi của bài 18 Chương 5 trong sách giáo khoa Lịch sử 6 Chân trời sáng tạo. Mời các em cùng theo dõi nội dung chi tiết trong bài viết dưới đây của Download.vn:

Trả lời câu hỏi phần Nội dung bài học

I. Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (Năm 40 – 43)

❓Những câu thơ trích trong Thiên Nam ngữ lục cho em biết thông tin gì về nguyên nhân của cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng?

“Một xin rửa sạch nước thù
Hai xin đem lại nghiệp xưa họ Hùng.
Ba kẻo oan ức lòng chồng
Bốn xin vẻn vẹn sở công lênh này.”

(Thiên Nam ngữ lục, thế kỉ XVII)

Trả lời:

Nguyên nhân của cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng:

  • Phải trả được mối thù của đất nước
  • Muốn khôi phục, giành lại được đất nước mà các vua Hùng đã dựng nên.
  • Trả thù cho chồng Trưng Trắc là Thi Sách.
  • Muốn cống hiến sức mình cho đất nước.

❓Dựa vào lược đồ 18.2, em hãy trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng.

Lược đồ 18.2

Trả lời:

Diễn biến cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng:

  • Hai Hà Trưng là Trưng Trắc và Trưng Nhị phất cờ khởi nghĩa vào mùa xuân năm 40 tại Hát Môn (nay là xã Hát Môn – Phúc Thọ – Hà Nội).
  • Cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng bùng nổ và thu hút được hào kiệt khắp nơi về gia nhập. Nghĩa quân đã nhanh chóng đánh bại được quân nhà Hán, làm chủ Mê Linh, rồi tiến về Cổ Loa và Luy Lâu.
  • Quan thái thú Tô Định bỏ thành, chạy trốn về Nam Hải. Quân Hán ở các quận huyện khác cũng gặp thất bại.
  • Cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng năm 40 đến đây đã giành được thắng lợi hoàn toàn
  • Năm 42, nhà Hán đưa 2 vạn quân sang xâm lược. Hai Bà Trưng tổ chức kháng chiến anh dũng nhưng thất bại.

❓Tìm những cụm từ và câu thể hiện ý nghĩa của khởi nghĩa Hai Bà Trưng trong tư liệu 18.3.

Đại Việt sử kí toàn thư chép rằng: “Trưng Trắc, Trưng Nhị là đàn bà, ho một tiếng mà các quận Giao Chỉ, Cửu Chân, Nhật Nam, Hợp Phố cùng 65 thành trì ở Lĩnh ngoại đều hưởng ứng, việc dựng nước xưng vương dễ như trở bàn tay, có thể thấy hình thế đất Việt ta đủ dựng được nghiệp bá vương…”

(Đại Việt sử kí toàn thư, tập I)

NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1998, tr.156-157)

Trả lời:

Những cụm từ và câu thể hiện ý nghĩa của khởi nghĩa Hai Bà Trưng trong tư liệu 18.3: ” Trưng Trắc, Trưng Nhị là đàn bà”, ” việc dựng nước xưng vương dễ như trở bàn tay”,” có thể thấy hình thế đất Việt ta đủ dựng được nghiệp bá vương”.

Xem thêm:  Địa lí 6 Bài 1: Hệ thống kinh, vĩ tuyến và tọa độ địa lí

II. Khởi nghĩa Bà Triệu (năm 248)

❓Dựa vào tư liệu 18.5 và lược đồ 18.7, em hãy:

  • Nêu nguyên nhân của cuộc khởi nghĩa bà Triệu.
  • Trình bày những nét chính của cuộc khởi nghĩa.

Trả lời:

– Nguyên nhân: Nhà Ngô cai trị nước ta, áp đặt nhiều thứ thuế, bắt thợ thủ công giỏi của nước ta đưa về Trung Quốc

=> Mâu thuẫn người Việt với chính quyền xảy ra ngày càng gay gắt dẫn đến các cuộc đấu tranh tự chủ diễn ra trong đó có cuộc khởi nghĩa do Bà Triệu lãnh đạo.

– Những diễn biến của cuộc khởi nghĩa:

  • Năm 248, cuộc khởi nghĩa bùng nổ.
  • Từ căn cứ Phú Điền (Hậu Lộc, Thanh Hóa), nghĩa quân đánh phá các thành ấp của quan lại nhà Ngô ở quận Cửu Chân rồi đánh ra khắp Giao Châu.
  • Được tin, nhà Ngô cử tướng Lục Dận đem 6.000 quân sang Giao Châu, chúng vừa đánh, vừa mua chuộc, tìm cách chia rẽ nghĩa quân.
  • Trước thế giặc mạnh, cuộc khởi nghĩa bị đàn áp, Bà Triệu anh dũng hi sinh trên núi Tùng (Phú Điền, Hậu Lộc, Thanh Hóa).

=> Cuộc khởi nghĩa kết thúc.

Ý nghĩa: Cổ vũ tinh thần đấu tranh của Nhân dân ta và các cuộc khởi nghĩa sau này.

III. Khởi nghĩa Lý Bí và nước Vạn Xuân (năm 542 – 602)

❓Em hãy nêu những đóng góp của Lý Bí và triều Tiền Lý đối với Lịch sử dân tộc.

Trả lời:

Những đóng góp của Lý Bí và triều tiền Lý đối với lịch sử dân tộc:

  • Lãnh đạp nhân dân khởi nghĩa, đánh đuổi Tiêu Tư, chiếm giữ thành Long Biên, làm chủ Giao Châu giành lại độc lập dân tộc, chấm dứt hơn 1.000 năm bởi trong thời kỳ Bắc thuộc.
  • Xây dựng nhà nước độc lập, tự chủ là nhà nước Vạn Xuân.
  • Cổ vũ tinh thần yêu nước và ý chí tự lực, tự cường của dân tộc ta.

❓Ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lý Bí được Quốc sử quán triều Nguyễn nhận định như thế nào qua tư liệu 18.9

“Nam Đế nhà Tiền Lý dẫu sức không địch nổi giặc Lương đến nỗi công cuộc không thành nhưng đã biết nhân thời cơ vùng dậy, tự làm chủ lấy nước mình, đủ làm thanh thế, mở đường cho nhà Đinh, nhà Lý sau này…”

(Quốc sử quán triều Nguyễn, Khâm định Việt sử thông giám cương mục, tập I, NXB Giáo dục, Hà Nội, tr.164)

Trả lời:

Ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lí Bí được Quốc sư quán triều Nguyễn nhận định qua tư liệu 18.9:

  • Cuộc khởi nghĩa Lí Bí đã biết nắm bắt tới thời cơ kháng chiến, giành lại được độc lập cho nước ta, thể hiện được ý chí, lòng yêu nước và tinh thần chiến đấu của nhân dân, ý chí tự lực, tự cường của dân tộc ta
  • Xây dựng nên nhà nước đầu tiên với chế độ cai trị tự chủ, làm tiền đề phát tích cho nhà Đinh, nhà Lý say này,…

IV. Khởi nghĩa Mai Thúc Loan (năm 713 – 722)

❓Dựa vào lược đồ 18.10, em hãy trình bày những nét chính của cuộc khởi nghĩa Mai Thúc Loan.

Lược đồ 18.7

Trả lời:

Những nét chính của khởi nghĩa Mai Thúc Loan:

– Nguyên nhân: Nhà Đường cai trị hà khắc, áp đặt thuế khóa, lao dịch nặng nề => Cuộc khởi nghĩa nổ ra

– Diễn biến:

  • Từ Hoàn Châu, khởi nghĩa lan rộng ra khắp các châu, huyện
  • Nhân dân khắp nơi hưởng ứng kể cả Champa, Chân Lạp,…tấn công Tống Bình, viên quan đô hộ phải chạy về nước.
  • Mai Thúc Loan chọn vùng Sa Nam (Nam Đàn) để xây dựng căn cứ.
  • Sau đó, ông xưng đế (Mai Hắc Đế), xây dựng thành Vạn An làm quốc đô. => Nền độc lập, tự chủ của dân tộc được duy trì trong gần một thập kỉ (713 – 722).
  • Năm 722, nhà Đường đem quân 10 vạn quân sang đàn áp.
Xem thêm:  Địa lí 6 Bài 5: Vị trí Trái Đất trong hệ Mặt Trời, hình dạng kích thước của Trái Đất

Kết quả: Khởi nghĩa bị dập tắt.

V. Khởi nghĩa Phùng Hưng

❓Dựa vào lược đồ 18.12, em hãy tóm tắt những diễn biến chính của cuộc khởi nghĩa Phùng Hưng.

Lược đồ 18.12

Trả lời:

Diễn biến của khởi nghĩa Phùng Hưng:

  • Khoảng năm 776, Phùng Hưng cùng em là Phùng Hải họp quân khởi nghĩa ở Đường Lâm. Nhân dân các vùng xung quanh nổi dậy hưởng ứng và giành được quyền làm chủ vùng đất của mình.
  • Ít lâu sau, Phùng Hưng kéo quân bao vây phủ thành Tống Bình và chiếm được thành, sắp đặt việc cai trị đất nước.
  • Năm 791, nhà Đường đem quân sang đàn áp, dập tắt cuộc kháng chiến.

❓Tại sao nhân dân ta gọi Phùng Hưng là Bố Cái Đại Vương.

Trả lời:

Nhân dân ta gọi Phùng Hưng là Bố Cái Đại Vương bởi theo quốc tục xưa xưng cha là bố, mẹ là cái. Niên hiệu này nhân dân muốn tỏ lòng biết ơn nhớ tới vị anh hùng đã dũng cảm đứng lên kêu khởi nghĩa, ông tựa như cha mẹ, những người tái sinh ra cho nhân dân ta cuộc sống mới nhà nước đầu tiên với chế độ cai trị tự chủ làm tiền đề phát cho nhà Đinh, nhà Lý say này,…

Trả lời câu hỏi phần Luyện tập và vận dụng

Câu 1

❓Em hãy nêu những đóng góp chung của cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong thời Bắc thuộc.

Trả lời:

Những đóng góp chung của các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong thời Bắc thuộc:

  • Dù thất bại nhưng các cuộc khởi nghĩa đã tô đậm truyền thống yêu nước, bất khuất của dân tộc nói chung và của phụ nữ Việt Nam nói riêng.
  • Phản ánh nỗi bất bình của nhân dân ta trước những chính sách tàn bạo của quân xâm lược.
  • Thể hiện ý chí quật cường,mong muốn dân tộc được hòa bình,tự do của nhân dân ta.
  • Bước đầu xây dựng một chính quyền độc lập, tự chủ tiền đề mở đường cho nhà Đinh, nhà Lý sau này,…

Câu 2

❓Dựa vào sơ đồ 18.1, em hãy

  • Tóm tắt kết quả của các cuộc khởi nghĩa từ Hai Bà Trưng đến Phùng Hưng.
  • Nêu nhận xét của em tinh thần đấu tranh chống xâm lược của nhân dân ta.
  • Cuộc khởi nào mà em ấn tượng nhất? Lí giải sự lựa chọn của em?

Sơ đồ 18.1

Trả lời:

– Từ thế kỉ I đến đến đầu thế kỉ X, các cuộc khởi nghĩa của nhân dân ta đã diễn ra liên tiếp, hầu như thế kỉ nào cũng nổ ra khởi nghĩa của nhân dân như: Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40-43), Khởi nghĩa Bà Triệu (năm 248), khởi nghĩa Lý Bí (năm 542-603), khởi nghĩa Mai Thúc Loan ( năm 713-722), khởi nghĩa Phùng Hưng ( năm 776-791).Kết quả của các cuộc khởi nghĩa: đều thất bại.

– Tinh thần đấu tranh của nhân dân ta vô cùng bền bỉ, các cuộc đấu tranh diễn ra liên tục, thể hiện truyền thống yêu nước, đấu tranh chống ngoại xâm để giành quyền độc lập, tự chủ.

– Cuộc khởi nghĩa mà em ấn tượng nhất là cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng. Bởi vì đây là cuộc khởi nghĩa đầu tiên, đặc biệt nó thể hiện vai trò của người phụ nữ trong công cuộc đấu tranh và bảo vệ đất nước.

Xem thêm:  Lịch sử 6 Bài 20: Vương quốc Chăm-pa từ thế kỉ II đến thế kỉ X

Câu 3

❓Em hãy hoàn thành bảng thống kê những sự kiện chính của khởi nghĩa Lý Bí và nước Vạn Xuân theo mẫu bên dưới.

Thời gian Sự kiện
Mùa xuân năm 542 ?
Mùa xuân năm 544 ?
Tháng 5-545 ?
Năm 550 ?
Năm 602 ?
Thời gian Sự kiện
Mùa xuân năm 542 Lí Bí lãnh đạo nhân dân khởi nghĩa
Mùa xuân năm 544 Nước Vạn Xuân được thành lập
Tháng 5-545 Triệu Quang Phục lãnh đạo nhân dân kháng chiến chống quân xâm lược nhà Lương
Năm 550 Triệu Quang Phục xưng Vương
Năm 602 Nhà Tùy đem quân xâm lược, nước Vạn Xuân bị sụp đổ.

Câu 4

❓Giả sử em đang học một ngôi trường mang tên một trong những vị anh hùng chống Bắc thuộc, hãy viết thư cho một người bạn để kể về câu chuyện của vị anh hùng đó.

Hà Nội ngày 07- 05- 2022

Nga thân mến!

Đã một tháng kể từ ngày tớ chuyển đi. Cậu và mọi người vẫn khỏe cả chứ, tớ nhớ mọi người rất nhiều, thật buồn khi phải xa cậu và mọi người. Tớ đã chuyển đến nơi ở mới, mọi việc đều ổn. Ngày hôm qua tớ đã vào nhập học tại ngôi trường THCS Hai Bà Trưng. Cậu biết không mình rất vui khi được học ngôi trường mang tên hai vị anh hùng của dân tộc này

Theo sách sử, thì Hai Bà Trưng là dòng dõi của người đứng đầu cai quản vùng đất Mê Linh vào thời Hùng Vương, gồm hai chị em là Trưng Trắc và Trưng Nhị. Lúc bấy giờ, giặc phương Bắc cai trị nước ta với chính sách tàn bạo khiến lòng dân vô cùng căm phẫn. Vào mùa xuân năm 40, Thi Sách – chồng của Trưng Trắc bị Tô Định (một tên Thái Thú người Hán) giết hại. Sự kiện này như một mồi lửa, làm bùng lên lòng căm hận quân đô hộ, và khát vọng độc lập tự chủ trong lòng Hai Bà Trưng. Vậy nên, vào một sáng mùa xuân năm ấy tại đất Mê Linh, Hai Bà Trưng đã làm lễ tế cờ khởi nghĩa. Trong tiếng trống đồng trầm hùng, âm vang lời thề của Hai Bà trước giờ xuất binh:

Một xin rửa sạch nước thù,
Hai xin dựng lại nghiệp xưa họ Hùng,
Ba kêu oan ức lòng chồng,
Bốn xin vẻn vẹn sở công lênh này.

Cuộc khởi nghĩa này đã liên kết được sức mạnh toàn dân, trong đó có đông đảo phụ nữ, như các nữ tướng: Thánh Thiên, Lê Chân, Bát Nàn, Thiều Hoa… sau đó, lan dần ra toàn quốc. Chỉ trong một thời gian ngắn, Hai Bà Trưng đã quét sạch giặc thù khỏi bờ cõi và được tôn làm vua, đứng đầu đất nước.

Nền độc lập quý giá ấy được duy trì trong thời gian ba năm (từ năm 40 đến năm 43). Đến năm 41, nhà Hán sai Phục Ba tướng quân Mã Viện cầm đầu đại quân sang tái xâm lược, Hai Bà Trưng đã dũng cảm đương đầu cùng quân giặc. Tổ chức kháng chiến với những trận đánh lớn từ Tây Vu, Lãng Bạc đến Cẩm Khê. Cuối cùng đã hy sinh anh dũng tại dòng Hát giang vào ngày 6 tháng 2 năm 43, để lại tấm gương oanh liệt nghìn thu.

Hai bà chính là tấm gương sáng về tinh thần yêu nước và chiến đấu chống giặc anh dũng cho con cháu đời sau. Chính vì thế với mình, còn gì tuyệt vời hơn khi được học trong ngôi trường THCS mang tên hai người phụ nữ anh hùng. Mình nhất định sẽ cố gắng học hành thật chăm chỉ để xứng danh là học sinh trường, xứng với sự hi sinh to lớn của những vị anh hùng đã ngã xuống để có một nước Việt Nam xinh đẹp như ngày nay.

Thư đã dài rồi, mình dừng bút tại đây. Hi vọng cậu sau khi đọc được lá thư này sẽ hồi âm lại mình, kể cho mình nghe những điều thú vị mà cậu gặp được.

Bạn thân

Chi

>> Tham khảo: Viết thư cho bạn kể về câu chuyện của vị anh hùng chống Bắc thuộc

[ad_2]

Đăng bởi: THPT An Giang

Chuyên mục: Học Tập

Viết một bình luận